Algemeen/Groningen/Nieuws

De winter van 1979


De wereld warmt op althans dat zeggen deskundigen maar ook onder de deskundigen is er twijfel of deze opwarming door de mens komt. Ik twijfel er niet aaan dat de aarde opwarmt, het is een natuurlijk verloop zeker als je naar het verleden kijkt. In het verleden hebben we al een aantal ijstijden gehad, de geschiedenis leert dat er 6 geweest zijn.

De laatste ijstijd was de kleine ijstijd, deze duurde van de 15e tot tot en met de 19e eeuw. Volgens deskundigen was de strenge winter van het vorige winter geen incident.

Vroeger

De kinderen van nu horen altijd van hun ouders en grootouders de verhalen over hoe de winters vroeger waren, logisch natuurlijk aangezien je altijd die dingen onthoud wat leuk was. Ik ken niemand die zegt in 19… was het toch een slechte en warme winter, nee je herinnerd de winter (en ook zomers) die goed waren. Ook ik kan alleen de leuke winters herinneren met veel ijs- en sneeuwpret.

De winter van 1979

Ik kan me vaag nog iets herinneren van de extreme winter van 1979, de winter met grote extreme verschillen in Nederland met veel sneeuw in het noorden en dan vooral in Groningen met temperaturen van ver onder het vriespunt. De temperaturen kelderden van +10 graden naar -15 binnen 2 dagen met zeer strenge vorst tot wel -25 graden. De strijd tussen de warmere lucht uit het zuiden vocht met de ijzige kou en dat vond plaats boven Groningen.

Deze bizarre winter begon op 26 november 1978, zware onweersbuien overviel het zuiden van Nederland en werden opgevolgd door een plotselinge invallende nachtvorst die tot 8 december duurde. De dooi viel in met ijzel waardoor een groot deel van Nederland in een grote ijsbaan veranderde, dit was de zwaarste ijzel sinds 1966. Op 17 december kwam de vorst weer terug en verdween in het noorden op 22 december, waardoor het in het noorden weer glad werd door de inkomende dooi.

De volgende koufront liet niet lang opzich wachten in de nacht van 1 op 2 januari was er strenge vorst van meer dan 10 graden onder nul, en daarna weer dooi tot dat op 5 januari de kou weer toesloeg. Op die dag werden op diverse plaatsen waarden gemeten van -20 graden en ook toen kwam er een kleine tijdelijk dooi.

Eigenlijk was er niet echt sprake van een dooi, het bleef vriezen en eind januari lag er al meer dan 20 cm sneeuw. Begin februari viel er nog steeds sneeuw en met een temperatuur net onder het vriespunt was het “gevecht” boven het noorden tussen een warmere front en de kou goed zichtbaar.

Verschil het Noorden en de rest van Nederland.

Terwijl het in de rest van Nederland te maken had met regen en ijzel was het noorden in de greep van de kou met veel sneeuw, op 9 en 10 februari was er een overgang. Dit waren de enige 2 dagen dat er geen sneeuw viel in de hele maand februari. De nieuwe koufront bereikte op 11 februari Nederland met ijzel en sneeuw, het eerst in het zuiden van het land.

Het KNMI voorspelde dat het “ongemak” zich beperkte tot het zuiden van Nederland, maar de lucht trok zich geleidelijke dicht en gepaard met een oostenwind. Rond het middaguur had het zuiden regen, boven de grote rivieren viel ijsregen met af en toe een vlokje sneeuw.

’s Avonds daalde de temperatuur en lichte sneeuw begon te vallen in combinatie met een harde wind, alleen het zuiden des lands bleef gespaard. ’s Nachts sneeuwde het tot de lijn Marke – Twente, de sneeuwfront trok langzaam richting het noorden waarbij de harde wind voor de nodige driftsneeuw zorgde.

Rond 4 uur ’s nachts bereikte de sneeuwfront het noorden, gevolgd door ijsregen en dit hield op 12 februari op, terwijl het regende in zuiden en midden van het land. De temperatuur in het noorden bleef steken op 1 graad terwijl het zuiden de 9 graden aantikte.

Het regenfront kwam boven Groningen en Friesland tot stilstand, dit zorgde er voor dat Ten Post en Uithuizermeeden de hele dag te maken heeft met onderkoelde regen, wat ook op 13 februari nog doorging. Het weer op die 13e van februari zal door een enkele nieuwe fronten worden beinvloed, deze nieuwe depressie was al op 11 februari op de weerkaarten te zien.

De hele dag ijzelde het in het noorden al hoe wel de hoeveelheid neerslag gering was, en handhaafde zich aanvankelijk ten noorden van de lijn kop van Noord-Holland Meppel. In de loop van deze nogal grimmige dag vormde zich een hogedrukgebied, deze vormde een tegengewicht andere fronten. De koufront kwam langzaam in het voordeel en zorde ervoor dat de andere fronten ook tot een kou front  terugkwamen. Nog steeds was er regen in het zuiden terwijl de sneeuw met een stormachtige wind uit ONO toenam, de grote sneeuwstorm was een feit.

All hell breaks loose 14 en 15 februari

De twee daarop volgende dagen barste het sneeuwgeweld in alle hevigheid los, deze storm begon eigenlijk al op de 13e. In het Groningse Uithuizermeeden ging op die dag de ijzel in de middag over naar zware sneeuwbuien, ook Ten Post kreeg later hiermee te maken. Het rare is wel dat Zuidhorn geen neerslag had maar kreeg de sneeuwbuien 5,5 uur later dan in Ten Post over zich heen.

Het gebied met sneeuw breidde zich uit naar het zuiden waarbij de wind toenam tot stormachting met uitschieters tot zware storm, ondertussen bleef het in het midden en zuiden onafgebroken zwaar regenen waarbij de temperatuur snel zakte. In de middag ging de ijzel in het zuiden van de provicie Noord-Holland over naar sneeuw, enkele uren later was het midden aan de beurt en pas in de avond het zuiden.

De kuifront lag nu NO-ZW zodat de kouinval het westen eerder bereikte dan het zuidoosten van het land, intussen woede er in het noorden hevige sneeuwstormen waarbij de sneeuw over de beijzelde velden stoof. Door de beijzelde velden kon de sneeuw geen grip krijgen behalve achter bomen, huizen, dorpen enz., al snel viel door deze stormen de electriciteit uit en het poollandschap was een feit.

De volgende dag bij licht kon men de ernst van de situatie zien, sneeuwduinen waren gevormd van 1,5 meter hoog, vele wegen zelfs autowegen waren onbegaanbaar. Mensen konden niet naar hun werk of naar school, bussen reden niet, auto’s waren compleet ingesneeuwd zelfs tot het dak.

Het was buiten snijdend koud waarbij sneeuw en opstuivende sneeuw de situatie tot een pijnlijke kwestie maakte en dit allemaal bij een temperatuur van -5 graden en een stormachtige wind. Het meten van de sneeuwhoogtes waren voor sommige waarnemers onmogelijk, de hoogtes varieerden voortdurend, enkele weermeters gaven zelfs geen neerslagsom op.

De depressie had ondertussen zijn snelheid verloren en zakte af naar Duitsland, maar de drukverschillen bleven groot waardoor de sneeuwstormen aan bleven houden. In de avond van de 14e van februari werd de ellende nog groter. Door de toenemende wind met zelfs windkracht 10 in het noorden werden zware hoge sneeuwdriften waargenomen. Zo ging het noorden zijn 2e precaire nacht in waarbij de sneeuwval toenam. De sneeuwduinen namen toe waarbij hoogten van 4 tot 6 meter vrij normaal werd. Dorpen raakten totaal geisoleerd en het was nog nijpende voor de vrij staande boerderijen. Alle autowegen waren afgesloten en er gold een rijverbod.

Doordat de telefoonverbindingen waren verbroken en door de zware ijzellast braken de hoogspanningskabel waardoor er op sommige plaatsen sprake was van een noodsituatie, crisiscentra’s werden opgericht en er werd gestopt met sneeuwruimen.

In Sneek werd zelfs gestopt met de ochtendwaarnemingen, men moest eerst een tunnel graven om bij de hut te komen, de thermometer lag onder een duin van 1,5 meter. De boeren hadden grote problemen, de afvoer van melk stagneerde evenals de aanvoer van de benodigde voer.

Militairen werden ingeroepen om hulp te bieden om zo de wegen weer begaanbaar te maken, pogen om dorpen uit hun isolement te halen. Er heerde grote saamhorigheid om koning winter te verslaan.

Naast de grote problemen met de sneeuw in het noorden waren er ook problemen in de rest van Nederland, Schiphol was o.a. gesloten. Door de hoge duinen kon je soms alleen de schoorstenen nog zien en tv antennes waren afgeknapt het was bar en boos. Nog een keer schokken de mensen in het noorden, op 17 februari nam de wind weer toe en de sneeuw kwam weer terug.

Eindelijk kon men na 17 februari tot rust komen de natuur was na 4 dagen tot rust gekomen en er was zelfs ruimte voor de zon, maar er was op sommige plaatsen ook mist waaruit zeer lokaal wat motsneeuw viel.

Na deze bare periode trok op 22 februari een oceaanfront richting Nederland, dit front veroorzaakte in heel Nederland wat motsneeuw en ijzelregen waarbij het in het westen vooral regen was terwijl het oosten meer sneeuw kreeg. De volgende dag was er enige dooi en werd op bepaalde plaatsen de sneeuwdek niet meer hoger.

Nederland kwam weer in een rustige weertype terechtmet plaatselijk wat motsneeuw en het front verwijderde zich van Nederland waarmee er een einde kwam aan een bijzonder en zeer extreme winter die men niet snel zal vergeten. En de sneeuwresten dat bleef nog weken liggen in het noorden. De winter van 1979 was niet alleen extreme qua neerslag en stormen maar ook qua duur, zelfs in maart en april was het koud en viel er sneeuw.

De laatste sneeuwbui van dit winterseizoen werd waargenomen op 6 mei om 15.40 uur te Deurne. Een zeer langdurige en geregeld ook barre winter werd hiermee afgesloten.

Uiteindelijk kwam door de komst van de lente de dooi deze dooi gaf weer een ander probleem met zich mee namelijk smeltwater van de grote hoeveelheid sneeuw.

Het KNMI

Het erge was dat de verschillende amateurmeteologen deze storm al aanzagen komen, een daarvan was Jan Pelleboer een andere was Jan Bolt uit Uithuizermeden, hij zei hetvolgende hierover (met dank aan Cees van Zwieten)..

Woensdag 14 Februari het was 5,30 uur dat ik naar mijn weerhut wilde als weeramateur en ook gegevens doorgaf aan het KNMI en Hans de Jong en Jan Pelleboer . Het was niet mogelijk; er lag een sneeuwduin van wel 2 meter tussen mijn huis en mijn weerhut. Mijn windmeter op het dak gaf kracht 8 met stoten aan van kracht 9 en zelfs nog uitschieters van 10 en een temperatuur van min 8 uit het noordoosten. Direct gebeld met de weerkamer van het KNMI ; de dienst doende meteoroloog geloofde mij niet en trok het sterk in twijfel en om 5,45 met het KNMI weerbericht op de radio werd het niet meegenomen : geen enkele waarschuwing zelfs, terwijl geheel Noordoosten van Groningen en Friesland in een blizzard zat met een voor mensen ontredderde gevolgen. Teleurgesteld als ik was belde gelijk Hans de Jong op en vertelde mijn verhaal die direct waarschuwingen uitgaf via de radio en andere instanties, direct daarna Jan Pelleboer opgebeld die had een zuidwestenwind en nog boven nul vertelde hij mij. Direct na 6,00 uur kwam hij zijn verhaal doen via een van de Hilversumse zenders. Het was half zeven dat de telefoon ging KNMI weerkamer met nieuwe maar nu heel enthousiaste Meteorologen: Jan, vertel jouw verhaal. Gelukkig werd er toen wel iets mee gedaan.

Dit geeft ook maar eens aan dat zoals zovaak het KNMI er naast zit, Jan Pelleboer zag de sneeuwstormook  al aankomen en zegt in de avond van de 13-de een afspraak af i.v.m. de bijzonder weersontwikkeling.

Ik zelf was 5 jaar en weet me maar een ding goed te herinneren de langlaufers voor mijn duur langs de rest was ik nog te jong voor, maar ik zal jaren later een andere winter goed meemaken een winter met heel veel ijzel de winter van 1987.

De ijzel die in de nacht van 1 op 2 maart 1987 viel, ontregelde het hele openbare leven in het Noorden. Bomen bezweken onder de ijslast en maakten wegen onbegaanbaar. De meeste ijzel viel ten noorden van de lijn Drachten-Hoogeveen-Emmen. Elektriciteitsmasten en televisieantennes braken af. Vliegverkeer vanaf Eelde was grotendeels onmogelijk. De politie verbood vervoer van gevaarlijke stoffen en busdiensten werden gestaakt. Door ijzelvorming op bovenlijnen reden er vanaf Zwolle geen elektrische treinen. Mensen werd gevraagd thuis te blijven. Weerman Jan Pelleboer omschreef de toestand als ‘een openluchtmuseum van de glasfabriek Leerdam’. Naderhand stelde de regering geld beschikbaar om de schade te herstellen.

Meer info:

Verslag

Beelden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s